Για να εκτυπώσετε το Θέμα πατήστε "Εκτύπωση"!

Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο Πηγή: Ι.Ε.Π. Αναγνώσθηκε: 3811 φορές Επικοινωνία
Μάθημα: Μαθηματικά Προσανατολισμού Τάξη: Γ' Λυκείου
Κωδικός Θέματος: 27319 Θέμα: 4
Τελευταία Ενημέρωση: 09-Μαρ-2023 Ύλη: 1.8 Συνέχεια συνάρτησης 2.3 Κανόνες παραγώγισης 2.6 Συνέπειες του Θεωρήματος Μέσης Τιμής
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
Τύπος Σχολείου: Γενικό Λύκειο
Τάξη: Γ' Λυκείου
Μάθημα: Μαθηματικά Προσανατολισμού
Θέμα: 4
Κωδικός Θέματος: 27319
Ύλη: 1.8 Συνέχεια συνάρτησης 2.3 Κανόνες παραγώγισης 2.6 Συνέπειες του Θεωρήματος Μέσης Τιμής
Τελευταία Ενημέρωση: 09-Μαρ-2023
Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)
ΘΕΜΑ 4

Δίνεται η συνάρτηση f με f(x)=(x2)ex+(x1)lnx, x(0,+).

α) Να αποδείξετε ότι η γραφική παράσταση της f τέμνει τον άξονα xx σε ένα τουλάχιστον σημείο με τετμημένη x0 στο διάστημα (1,2).
(Μονάδες 05)

β) Να βρείτε την παράγωγο συνάρτηση f (Μον. 3) και να αποδείξετε ότι υπάρχει μοναδικό σημείο της γραφικής παράστασης της f στο οποίο η εφαπτομένη της είναι οριζόντια (Μον. 8)
(Μονάδες 11)

γ) Ένας μαθητής σχεδίασε σε ένα λογισμικό τη γραφική παράσταση της f και διαπίστωσε ότι η γραφική της παράσταση τέμνει τον xx στο σημείο x0 του α) ερωτήματος αλλά και σε ένα ακόμη σημείο. Βοηθήστε το μαθητή να αποδείξει ότι πράγματι η Cf τέμνει τον άξονα xx σε δύο ακριβώς σημεία.
(Μονάδες 09)

ΛΥΣΗ

α) Η συνάρτηση f είναι συνεχής στο πεδίο ορισμού της, άρα και στο κλειστό διάστημα [1,2] ως αθροίσματα γινομένων πολυωνυμικής με εκθετική και λογαριθμική.

  • f(1)=(12)e1+(11)ln1=e<0
  • f(2)=(22)e2+(21)ln2=ln2>0 γιατί 1<2, οπότε ln1<ln2, αφού η lnx είναι συνάρτηση γνησίως αύξουσα στο (0,+) και επειδή ln1=0, έχουμε ότι ln2>0.

Άρα f(1)f(2)<0, επομένως από Θεώρημα Bolzano η εξίσωση f(x)=0 έχει μία τουλάχιστον ρίζα x0(1,2), δηλαδή η γραφική παράσταση της f τέμνει τον άξονα xx σε ένα τουλάχιστον σημείο με τετμημένη x0(1,2).

β) Η συνάρτηση f είναι παραγωγίσιμη στο πεδίο ορισμού της, ως αθροίσματα γινομένων πολυωνυμικής με εκθετική και λογαριθμική, με:

f(x)=ex+(x2)ex+lnx+x1x =ex(1+x2)+lnx+x1x =ex(x1)+lnx+x1x>=0 =(x1)(ex+1x)+lnx

Για να υπάρχει μοναδικό σημείο της Cf στο οποίο η εφαπτομένη ευθεία θα είναι οριζόντια, δηλαδή παράλληλη στον xx, θα πρέπει η εξίσωση f(x)=0 να έχει μοναδική ρίζα.

Παρατηρούμε ότι το 1 είναι προφανής ρίζα της εξίσωσης f(x)=0, αφού:

f(1)=(11)(e+1)+ln1=0

  • f(x)>0 γιατί για x>1 είναι lnx>0 και (x1)(ex+1x)>0, αφού (ex+1x)>0 για κάθε x>0 και
  • f(x)<0 γιατί για 0<x<1 είναι lnx<0 και (x1)(ex+1x)<0

Κάνοντας τον πίνακα προσήμου της f έχουμε:

Άρα η f είναι γνησίως φθίνουσα συνάρτηση στο (0,1] και γνησίως αύξουσα στο [1,+).

Επομένως, αν Δ1=(0,1], τότε f(Δ1)=[f(1),limx0f(x))=[e,+)

Γιατί:

limx0f(x)=limx0[(x2)ex+(x1)lnx]=+

Αφού:

limx0(x2)ex=2e0=2

και:

limx0(x1)lnx=1()=+

Αν Δ2=[1,+), τότε:

f(Δ2)=[f(1),limx+f(x)]=[e,+)

Γιατί:

limx+f(x)=limx+[(x2)ex+(x1)lnx]=+

Αφού:

limx+(x2)ex=(+)(+)=+

και:

limx+(x1)lnx=(+)(+)=+

Το 0[e,+)=f(Δ1), άρα υπάρχει ένα x1(0,1] τέτοιο ώστε f(x1)=0, το οποίο είναι και μοναδικό γιατί η f είναι γνησίως φθίνουσα στο (0,1].

Το 0[e,+)=f(Δ2), άρα υπάρχει ένα x2[1,+) τέτοιο ώστε f(x2)=0, το οποίο είναι επίσης μοναδικό γιατί η f είναι γνησίως αύξουσα στο [1,+).

Επομένως, η γραφική παράσταση της f τέμνει πράγματι τον άξονα xx σε δύο ακριβώς σημεία τα x1 και x2 και το x2 είναι το x0 του α) ερωτήματος.